تحقیق حاضر بر این هدف اصلی متمرکز است تا برخی از مهمترین عوامل و پیامدهای اجتماعی مرتبط با ناباروری را مورد بررسی و شناسایی قرار دهد. چهارچوب نظری این تحقیق براساس نظریه های انتخاب عقلانی، تبیین ساختاری و نظریه های مرتبط با تبیین هنجارهای فرهنگی و اجتماعی است. از میان نظریه ها نظریه اقتصاد جدید خانوار، سیستمی خانواده، فمینیستی، روانشناسی مبتنی بر جنسیت، خود و من و برچسب زنی استفاده می شود. تحلیل های این مقاله مبتنی بر داده های پژوهشی پیمایشی است که جمعیت نمونه آن را 5358 نفر از زنان نابارور شیعه و سنی (مرکز ناباروری ابن سینا) تشکیل داده اند. مطابق تحلیل های مقدماتی مبتنی بر شاخص های نگرش های اجتماعی، عوامل اجتماعی متأثر از متغیرهای جمعیت شناختی، تعداد سال های نازایی، مشکلات نازایی، روش های درمانی، نوع شغل، درآمد خانوار و محل سکونت می باشد. به طوری که بین نوع مذهب پاسخگویان و نگرش آنها به شرایط فناوری، هنجارهای ذهنی، انگ اجتماعی، انسجام زندگی اجتماعی، طرد اجتماعی، فقدان پویایی، نشاط خانوادگی، اعتماد به نفس، شرایط محیطی و جدایی زن و شوهر رابطة معنی داری وجود دارد. بیشترین عاملی که سبب گردیده زنان و مردان از ناباروری رنج ببرند ترس از دست دادن زندگی مشترک است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

مصدریابی روایات تفسیر التبیان، به وضوح نشان می­ دهد که منابع حدیثی طوسی، فقط کتاب­ های شیعی نبوده، بلکه از کتب سنی به­ وفور بهره گرفته است. یافته­ ها نشان داد تفسیر طبری، بیشترین تأثیر را بر تفسیر التبیان داشته است. در این میان، روایات مشترکی بین مصادر شیعه و سنی یافت شده­ اند که در منابع تفسیری و روایی فریقین به دو صورت، قابل ردیابی بودند؛ روایاتی که الفاظ یکسان یا همسان دارند و روایاتی که مضمون و محتوای مشترک، با الفاظ تا حدودی متفاوت دارند. بررسی تاریخی این روایات، به شناخت تعامل و رفت­ وآمد روایات تفسیری در منابع ﺷ ﻴ ﻌ ﻪ ﻭ سنی کمک زیادی می­ کند. از سوی دیگر، روش طوسی در اخذ و شیوه ی گزارش و انعکاس احادیث در این مقایسه ی منابع به­ خوبی روشن می­ شود. تقطیع، نقل به معنا، ادراج و تصحیف در متن و سند، از عوارض روش طوسی در نقل روایات التبیان هستند.

در اسلام عفاف جنسی برای تمام زنان اعم از آزاد و بنده واجب دانسته شده است، اما از آیه 59 سوره احزاب، تفسیرهای مختلفی راجع به پوشش کنیز از سوی مفسران دو مذهب ارائه شده است. یکی از این تفسیرها نهی از پوشش کنیز و امر به پوشش زنان آزاد جهت تمایز از کنیزان است. اگرچه اکثریت اهل سنت قائل به این نظر بوده اند، اما به دلیل تعارض آن با آموزه های قرآنی در خصوص نهی از اجبار به زنا، عمومیت خطاب در آیات حجاب و عمومیت قبح زنا، همچنین اضطراب در متن سبب نزول ها و تعارض سبب نزول با حکمت های حجاب، این فهم با نقد مواجه شده است. هم چنین اجرای این حکم در جامعه سبب بروز مفاسد اجتماعی در زمان خلیفه دوم و تضعیف وجوب حجاب در زمان حاضر از سوی برخی منتقدان آن شده است. به علاوه در شیعه نیز مستندات قرآنی و روایی ظاهرا دلالت بر نهی، اباحه و حتی وجوب پوشش کنیز می کند که پس از تحلیل های قرآنی، روایی و عقلی به عمل آمده، فرضیه تمایز پوشش کنیز و آزاد مردود دانسته می شود و روایات شیعی مربوط به حالت نماز کنیز و در شرایط تقیه ای به شمار می آید.

سوره کوثر از ابتدای نزول از توجه خاصی در نگاه مفسران برخوردار بوده است. تبیین مصداق واژه «کوثر» از زمان نزول این سوره از موارد چالشی در میان مفسران بوده است. این آراء تفسیری در میان تفاسیر روایی رونق بیشتری داشته است. آنچه در این تفاسیر به چشم میخورد بیان معنای کوثر و ذکر مصادیق این معنا است و از مصداق این واژه در زمان نزول سوره کوثر غفلت شده است. در این تحقیق تلاش شد تا با بررسی تطبیقی روایات و اقوال تفسیری در تفاسیر روایی، نگاهی گذرا از آنچه گفته شده ارایه شود و سپس به ارزیابی تمام آنها بپردازد. توجه به شان نزول، روایات وارد شده درباره سوره، سیاق آیات و قضایای مسلم تارخی، روشی بود که به بررسی این تفاسیر کمک کرد. نتیجه به دست آمده آنست که تنها مصداق دنیایی کوثر در زمان نزول سوره، حضرت زهرا س است که در عین وحدت، شانیت کثرت را دارا بوده و نسل پیامبر از طریق ایشان گسترش پیدا کرد و نقشه های دشمنای برای ابتر ماندن دین اسلام را از بین برد.

بر اساس فلسفه مجازات اسلامی، قصاص یکی از مجازات های شرعی است که جنبه حق الناسی و شخصی بودن آن بر جنبه حق الهی و عمومی بودن آن غلبه دارد، اگرچه برخی معتقدند که بسیاری از احکام وابسته به قصاص، جنبه تعبدی دارند و راه استدلال عقلی در تبیین آنها محدود و مسدود است، اما حقیقتا قصاص به عنوان یک مجازات، از احکام عبادی به حساب نمی آید، بلکه از احکامی است که اصل اولی در آنها تعلیل پذیری است و فلسفه تشریع آن به حیات این جهانی انسان مربوط می شود.بنابراین ورود به این بحث همان گونه که از طریق شرعی امکان پذیر است، از راه عقلی نیز ممکن است و به اعتقاد اکثر فقها این حکم اسلامی کاملا از دیدگاه عقلی قابل دفاع و تعلیل است. از دیدگاه فلسفه مجازات اسلامی، قصاص، نه فقط به دلیل استحقاق مجرم و تحقق عدالت کیفری تشریع شده است و نه صرفا برای تحقق آثار و نتایج فردی و اجتماعی، بلکه به جرم و استحقاق مجرم و تحقق عدالت توجه و آینده را نیز به جهت جلوگیری از وقوع جرایم علیه تمامیت جسمانی افراد در نظـر داشته است.قصاص، مجازاتی است که بدون در نظر گرفتن خصوصیات و تفاوت های فردی و قبیله ای اجرا می شود و تفاوت های قاتل و مقتول در مسایلی مانند علم، فضیلت، فقر و غنا و .. مانع اجرای قصاص نیست.برای اجرای مجازات قصاص، شرایطی مقرر شده است که بدون آن ها علی رغم تحقق قتل عـمد، این مجازات اعمال نخواهد شد.بنابراین بعضی از فقها این امور را به عنوان موانع قصاص مطرح کرده اند. ولی این تفاوت در نام گذاری، تاثیری در ماهیت این امور ندارد. این شروط عبارتند از: 1. برابری قاتل و مقتول در آزادی و بندگی، 2. برابری قاتل و مقتول در دین، 3. نبودن پیو ند پدری و فرزندی، 4. بلوغ قاتل، 5. عاقل بودن قاتل، 6. مهدورالدم نبودن مقتول.

در میان جوامع انسانی، انواع معاملات وجود دارد و انسان ها با توجه به وضع اقتصادی و مالی خویش از هر یک از آن اقسام بهره می جویند. از جمله؛ معامله استصناع است که در آن، شخص نزد صنعتگر می رود و از او می خواهد کالایی را برای او بسازد و میان آن دو قراردادی منعقد می شود.آنچه که گاه به آن اشاره می شود آن است که از دیدگاه فقه شیعه این گونه معامله صحیح نیست و منسوب به عدم صحت است، هدف نوشتار حاضر، بررسی مبانی فقهی این گونه از بیع در میان شیعه و اهل سنت و از سوی دیگر بیان چگونگی استفاده از این گونه از معامله در نظام بانکداری اسلامی است.

یکی از عوامل مؤثر بر کنش سیاسی اصلاح گران مذهبی، خاستگاه آنان است. بررسی ها نشان می دهد خاستگاه رهبران اصلاح گر شیعه و اهل تسنن، کاملاً متفاوت با یکدیگر است. به طوری که اصلاح گران شیعه دارای خاستگاه حوزوی بوده و به عنوان مرجع تقلید و زعیم شیعیان شناخته می شوند. نمونه بارز آنان میرزای شیرازی در جریان تحریم تنباکو و حضرت امام خمینی (ره) در دوران معاصر است. در حالی که رهبران اصلاح گر اهل تسنن عموماً مطالعات حوزوی را در قالب سیستم دانشگاهی فراگرفته یا دارای خاستگاه دانشگاهی محض بوده اند. به طور نمونه می توان به حسن البنّا مؤسس اخوان المسلمین و در دوران معاصر به محمد مرسی اشاره نمود. این تفاوت خاستگاه، سبب تفاوت هایی در تحولات فکری و عملکرد این رهبران شده است. ازجمله این تفاوت ها می توان به جایگاه اصول اسلامی در تنظیم تمام برنامه های اصلاحی، افراطی گری یا عدم آن و میزان تأثیرپذیری از تفکرات غیر اسلامی اشاره نمود. در این نوشتار تلاش شده است ضمن نشان دادن تفاوت در خاستگاه ها، به تفاوت در عملکردها و تحولات فکری رهبران شیعه و سنّی پرداخته شود.

بحث ظهور و اصلاح جامعه بشری از نابسامانیها که از اعتقادات مشترک بین جوامع و ادیان مختلف می باشد، ارتباطی تنگاتنگ با منجی عالم بشریت دارد و عموم مکاتب و آیین هایی که به این بحث پرداخته اند، پیرامون شخصیت منجی نیز اظهار نظر نموده اند.علمای مسلمان از جمله مفسران، اعم از شیعه و سنی نیز درباره شخصیت منجی به بحث پرداخته و درباره موضوعاتی همچون اینکه «آیا زاده شده یا نه، از کدامین تبار است، ویژگی های ظاهری و معنوی او چیست، مقام و منزلت و شباهتش به انبیا کدام است؟» روایاتی را آورده و گاه نظریات خود را نیز بیان کرده اند. از جمله جذابیت های این نوشتار اینکه آرا متفاوت نقل شده در منابع اسلامی در این خصوص و وجوه تشابه و تفارق آنها را می توان از مصادیق مباحث تقریب بین مذاهب اسلامی برشمرد، بویژه از آن جهت که علی رغم بررسی این موضوع به روش نقلی در منابع تفسیری، عمدتا از جنس مباحث کلامی بشمار می رود.